بیماری های فیزیو لوژیک گوجه فرنگی
پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی : Blossom End Rot
علائم اولیه پوسیدگی گلگاه شامل لکه های آب سوخته روی گلگاه میوه های رسیده یا در نزدیکی آن است . این لکه ها به سرعت رشد می کنند و ممکن است به هم بپیوندند و نواحی آسیب دیده وسیعی را بوجود بیاورند. به علت خشک و چروک شدن بافت ، سطح زخمها چروکیده و چرمی و به رنگ قهوه ای تیره تا سیاه در می آید. قسمتهای آسیب دیده معمولا مورد حمله پاتوژنهای ثانویه قرار می گیرند که باعث پوسیدگی نرم و فساد میوه می گردند. در برخی مواقع بافتهای داخلی بیرنگ شده و متلاشی می گردند بی آنکه علائم قابل مشاهده ای در سطح میوه وجود داشته باشد.
پوسیدگی گلگاه عارضه ای است که با کمبود موقتی کلسیم موجود در گیاه مرتبط است و با تغییرات رطوبتی خاک تشدید می شود . اگر میزان آب محدود باشد، رشد گیاه کند می شود و متعاقبا جذب مواد غذایی نیز کاهش می یابد. این موضوع باعث کاهش غلظت کلسیم در گیاه می گردد زیرا کلسیم توسط جریان آب در گیاه جابجا می شود. به همین دلیل بخشهایی از گیاه که سریع تر تعرق می کنند، بیشترین میزان کلسیم را دریافت می نمایند.این نواحی معمولا برگهای بزرگ هستند که به خاطر اندازه شان تعرق زیادتری دارند. به این ترتیب میوه های در حال رشد، کمترین میزان کلسیم مورد نیاز خود را دریافت می کنند. استرس های رطوبتی ای که حتی در نتیجه پژمردگی های جزئی گیاه بوجود می آید، برای ایجاد کمبود کلسیم کافی است. زمانی که رطوبت به حد مناسب می رسد، گیاه رشد طبیعی خود را از سر می گیرد. ولی جذب کلسیم هنوز کند است و گیاهی که به سرعت در حال بزرگ شدن است، کلسیم کافی برای رشد خود دریافت نمی کند. کاربرد کودهای نیتروژنه به صورت آمونیوم نیز مستقیما بر جذب کلسیم در گیاه گوجه فرنگی تاثیر می گذارد و باعث کاهش جذب کلسیم و تجمع آن در بافتهای برگ گوجه فرنگی می گردد. در ضمن قطع شدن ریشه ها نیز باعث این عارضه می شود.
 
میزان انتشار عارضه پوسیدگی گلگاه را می توان با فراهم کردن رطوبت یکنواخت در مزرعه
( مثلا با استفاده از مالچ که هم باعث کنترل علفهای هرز می شود و هم مزرعه نیازی به کلتیواتور زدن پیدا نمی کند که ریشه ها در اثر آن آسیب ببینند ) و عدم مصرف زیاده از حد کودهای ازته کاهش داد. البته واریته های مختلف گوجه فرنگی از نظر حساسیت با هم بسیار تفاوت دارند. هیچکدام از واریته های حاضر تحمل کافی نسبت به این عارضه ندارند تا بتوان از آنها به عنوان یک راه کنترلی استفاده کرد. در ضمن گزارش شده است که اسپری به موقع میوه و شاخ وبرگ گوجه فرنگی با محلول رقیق شده کلرید کلسیم و تکرار آن، مانع از پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی می شود.
 
آفتاب سوختگی : Sunscald
علائم آفتا ب سوختگی ابتدا روی گوجه فرنگی های کال دیده می شود. این علائم به صورت بروز نواحی سفید یا برنزه روشن روی میوه هایی است که در معرض آفتاب قرار گرفته اند. نواحی تغیییر رنگ یافته چروک خورده و فرورفته اند و اغلب با یک هاله زرد رنگ احاطه شده اند. این نواحی معمولا در قسمت بالای میوه ، جایی که بیشتر در معرض آفتاب قرار می گیرد، دیده می شوند. عارضه آفتاب سوختگی در بوته هایی که برگهای پایینی آنها دراثر Septoria یا Early Blight . از بین رفته اند، و میوه ها به شدت در معرض نور خورشید قرار گرفته اند، دیده می شود. بخشهای آسیب دیده میوه ممکن است توسط پاتوژن های ثانویه مورد حمله قرار گیرند.
کنترل : مراقب باشید که در موقع برداشت یا هرس کردن، میوه ها در معرض نور مستقیم خورشید قرار نگیرند. داربست ها را طوری بببندید که میوه ها در معرض خورشید نباشند. استفاده از قارچکش ها و مبارزه با بیماری های برگی از نابود شدن برگها جلوگیری می کند. از کلتیوار هایی استفاده کنید که پوشش برگی مناسبی دارند.
 
Catfacing :
علائم این عارضه به صورت نواحی فرو رفته و دندانه دار در قسمت گلگاه میوه است. گاهی خود میوه نیز بدشکل شده و به صورت قلوه ای شکل یا اشکال دیگر در می آید. این عارضه وقتی به وجود می آید که دمای هوا در طول گلدهی و تشکیل میوه کمتر از 10 درجه سانتیگراد شود. این دما باعث می شو د که گرده افشانی کامل صورت نگیرد. در برخی مواقع گرمای زیاده از حد، آسیبهای ناشی ازبرخی علف کشها مثل D ـ ۴و۲ و تغییرات رطوبت خاک باعث catfacing می شود. در ضمن نیتروژن زیاد نیز باعث تشدید این عارضه می گردد. بروز catfacing به نوع کلتیوار گوجه فرنگی نیز بستگی دارد و در کلتیوارهای قدیمی بیشتر است. در ضمن کلتیوارهایی که میوه درشت تری دارند، حساس ترند.
 
ترک های رشد: Growth Cracks
در گیاه گوجه فرنگی دو نوع ترک رشدی دیده می شود : متحدالمرکز و شعاعی . ترکهای رشدی متحدالمرکز باعث بوجود آمدن ترکهای دایره ای شکل در انتهای میوه می شوند ولی ترکهای شعاعی از انتها به طرف خارج گسترش می یابند. این عارضه هنگام رسیدن میوه ظاهر میشود. این ترکها غالبا وقتی بوجود می آیند که شرایط مختلفی مثل نوسانات زیاد دما و رطوبت باعث تغییر شدید سرعت رشد می گردد. باران های شدیدی که پس از آب و هوایی خشک به وقوع می پیوندند، باعث بوجود آمدن ترکهای شعاعی در اکثر کلتیوارهای گوجه فرنگی می شوند. توانایی تحمل کلتیوارهای گوجه فرنگی نسبت به ترک خوردن متفاوت است و بستگی به استحکام و قابلیت انبساط ( strechability) پوست میوه دارد.
کلتیوارهای بسیار حساس موقعی که میوه هنوز سبز است، ترک می خورند و کلتیوارهایی که تا حدودی مقاومند غالبا تا مراحل بعدی ترک نمی خورند. هر چه میوه زودتر ترک بخورد، ترکهای عمیق تر ی در آن بوجود می آید. نیتروژن زیاد و پتاسیم کم در ترک خوردن میوه ها نقش دارند و بنابراین فراهم کردن مواد غذایی مناسب، آبیاری منظم و کافی باعث کاهش احتمال ترک خوردن میوه ها می گردد.
 
Puffiness :
میوه هایی که دچار این عارضه می شوند، تا حدودی پف کرده و زاویه دارند. حفرات داخل میوه، در صورت وجود، فاقد ماده ژلاتینی به میزان طبیعی اند و میوه بافت متراکمی ندارد. این عارضه در نتیجه گرده افشانی ناقص، کوددهی ضعیف و یا عدم تشکیل دانه به طور کامل بوجود می آید که غالبا ناشی از دمای پایین است. مشابه عارضه قبلی، نیتروژن زیاد و کمبود پتاسیم نیز باعث این مشکل می شوند. برخی از کلتیوارها نسبت به این عارضه حساس تراز بقیه هستند.
 
رسیدن لکه دار : Blotchy Ripening
در این عارضه بخشی از میوه به علت عدم تلقیح مناسب به خوبی نمی رسد. آب و هوای سرد باعث شیوع این عارضه می شود و کمبود آب یا مقدار زیاده از حد آن نیز باعث تشدید ان می گردد. علائم به شکل لکه های زرد رنگ یا سفیدی است که بافت زیر آن سخت باقی می ماند. نواحی آسیب دیده هم معمولا در بخش بالائی میوه ( Stem End ) هستند. این عارضه ممکن است با علائم ناشی از ویروس موزائیک توتون اشتباه شود. این بیماری در کلتیوارهای قدیمی شایع تر است.
 
پیچیدگی برگ: Leaf Roll
پیچیدگی برگ نوعی عارضه فیزیو لوژیک است که در اثر آب و هوای سرد و بارانی ایجاد می شود. این عارضه باعث پیچ خوردن برگهای پایینی به سمت بالا وضخیم و چرمی شدن آنها می گردد. پیچیدگی برگ اثری روی رشد گیاه و میزان محصول نمی گذارد و نیازی به مبارزه با آن نیست.
 
عوارض ناشی از علف کشها :
علف کشها می توانند باعث بد شکل شدن شاخ و برگ گوجه فرنگی شوند. بوته های گوجه فرنگی به ویژه به D ـ ۴و۲ حساس هستند . علف کشهاباعث خم شدن برگها به سمت پایین، فنجانی و ضخیم شدن آنها می شوند. برگهای تازه باریک و پیچ خورده اند و به طور کامل توسعه نمی یابند. میوه ها ممکن است دچار catfacing شوند و نرسند. در ضمن در اثر بادبردگی ( drift ) هم ممکن است علف کشهایی که برای کنترل علفهای هرز چمنی به کار می روند، روی گیاه زراعی رفته و عوارض آشکار گردند. بخارات ناشی از علف کشها هم ممکن است گیاه را تا چند روز پس از کاربرد علف کشها تحت تاثیر قرار دهند. علف های چیده شده ای که قبلا علف کش روی آنها استفاده شده نیز نباید به عنوان مالچ درمزارع گوجه فرنگی به کار روند. اگر آسیب های وارد شده جزئی باشند، گیاه قادر به رشد و ترمیم خود خواهد بود. در ضمن گیاهان آسیب دیده باید به طور مرتب و کامل آبیاری شوند.

بیماریهای رز:
رز با بیش از ۲۰۰ گونه نیمه‌دائم، سبز دائم تا خزان‌کننده و حدود ۱۸۰۰۰ رقم تجاری و ۵۰۰۰ سال سابقه کشت یکی از مهمترین و متنوع‌ترین گونه‌های زینتی در ایران و جهان است و با دامنه وسیعی از عادات رشد در آسیا، شمال‌آفریقا، آمریکای‌شمالی و اروپا یافت می‌شود. در تجارت جهانی نیز رز همواره مقام‌های اول و دوم را از نظر ارزش صادرات به خود اختصاص داده است.
 
الف) بیماری‌های قارچی
۱) سفیدک پودری رز سفیدک پودری رز از گسترده‌ترین و خطرناک‌ترین بیماری‌های رزهای گلخانه‌ای و فضای باز است. این بیماری هم‌اکنون در همه کشورهائی که در آن رز کاشته می‌شود شناخته شده است.
علائم بیماری در ابتدا به‌صورت نواحی قرمز شبیه تاول در سطح بالائی برگ دیده می‌شود. پوشش سفید قارچ به‌صورت لکه‌های مشخص روی سطح برگ‌های جوان ظاهر می‌شود. این برگ‌ها در حالات شدید بیماری، پیچ‌خورده و بدشکل شده و در نهایت به‌طور کامل با پوشش سفید قارچ پوشانده می‌شوند.
در برگ‌های پیر هم نواحی کرد یا نامنظم ممکن است یا میسلیوم قارچ پوشانده شوند. در صورتی‌که شرایط محیطی مساعد باشد برگ‌های آلوده پیش از موعد می‌ریزند.
قارچ عامل بیماری ممکن است به ساقه‌ها و به‌ویژه به قاعده خارها و همچنین گل‌ها حمله نمایند. پوشش میسلیومی قارچ می‌تواند به مقدار زیادی روی گلبرگ‌ها، کاسبرگ‌ها و جام گل به‌خصوص وقتی غنچه گل باز شده باشد گسترش یابد.
خسارت شدید بیماری سفیدک پودری موجب کاهش رشد برگ، ارزش زیبائی گل، عملکرد فتوسنتز و بنابراین رشد گیاه و عمر پس از برداشت گل‌های بریده می‌شود.
عامل بیماری قارچی با نام Sphaerotheca pannosa.var.rosae است که به‌ندرت روی رز تشکیل می‌شود و بیشتر فرم غیرجنسی عامل بیماری که از جنس Oidium می‌باشد روی گیاه دیده می‌شود.
 
عوامل مؤثر در توسعه بیماری شامل حساسیت بافت میزبان، درجه حرارت، رطوبت نسبی و وجود آب می‌باشند.
در رطوبت بالا بهترین درجه حرارت برای توسعه بیماری۲۵-۱۸ درجه سانتی‌گراد است. زمانی‌که همه سطح برگ با یک لایه آب پوشانده شده باشد، رشد میسلیومی اتفاق نمی‌افتد، اگرچه این شرایط برای جوانه زدن کنیدی الزامی است.
در رزهای خارج از گلخانه مناسبترین شرایط برای توسعه بیماری در شب دمای ۵/۱۵ درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی ۹۹-۹۰ درصد است که اجازه تشکیل کنیدی را در حد مناسب فراهم می‌آورد و در طول روز حرارت ۲۷-۲۶ درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی ۷۰ - ۴۰ درصد آزاد شدن کنیدی‌ها را تسهیل می‌کند. در صورت تکرار این شرایط برای مدت چند روز اپیدمی (همه‌گیر شدن) بیماری حتمی می‌باشد.
برای کنترل بیماری استفاده از ارقام مقاوم راهکار مناسبی شناخته شده است. همچنین به‌طور اصولی سمپاشی‌های حفاظتی با استفاده از سموم گوگردی روش دیگر کنترل بیماری است. استفاده از قارچ کنش‌های سیستمیک نیز به کنترل بیماری کمک می‌کند.
بررسی‌ها اخیر نشان داده‌اند که استفاده از برخی ترکیبات مانند بی‌کربنات سدیم، فسفات هیدروژن پتاسیم(KH۲PO۴)، کربنات هیدروژن سدیم (NaHCO۳) به میزان۵/۰ درصد و شیر به میزان ۵۰/۰ در مقایسه با سموم شیمیائی کارآئی بهتری دارند.
هرس شاخه‌های آلوده در انتهاء فصل و از بین بردن این شاخه‌ها در مناطقی که دارای زمستان‌های شدید هستند جهت جلوگیری از زمستان گذرانی قارچ مفید خواهد بود.
جمع‌آوری و نابود کردن برگ‌های ریخته شده در اطراف درختچه‌های رز نیز در انتهاء فصل ممکن است زمستانی گذرانی را متوقف کند.
 
۲) کپک خاکستری
این بیماری که به‌نام‌های سوختگی گل و جوانه نیز معروف است یکی دیگر از بیماری‌های رز است که در شرایط انباری و حمل‌ونقل شاخه‌های رز بیشتر دیده می‌شود. آلودگی ممکن است در زمان برداشت گل دیده نشود اما به سرعت در شرایط مرطوب که در انبار و در طی حمل‌ونقل وجود دارد توسعه می‌یابد. علائم بیماری به این صورت است که در شریط آب‌وهوائی مرطوب و خنک جوانه‌های آلوده رزهای باغچه‌ای نمی‌توانند باز شوند و با میسلیوم قهوه‌ای مایل به خاکستری در قسمت قاعده جوانه در روی ساقه ممکن است تشکیل شود (شکل ۲). در شرایط گلخانه‌ای خسارت شبیه شرایط رزهای خارج از گلخانه است و یا علائم به‌صورت کبودی ظاهر می‌شود، نقاط‌ریزی روی گلبرگ‌ها ظاهر شده و نوک یا حاشیه گلبرگ‌ها نرم و قهوه‌ای می‌شوند (شکل ۳). قارچ‌ ممکن است انتهاء شاخه‌هائی را که برای برداشت گل بریده یا هرس شده‌اند را نیز آلوده کند. این آلودگی باعث سختگی ساقه‌ها می‌شود.
عامل بیماری قارچ Botrytis cinerea است. درجه حرارت مناسب برای رشد و توسعه قارچ عامل بیماری ۱۵ درجه سانتی‌گراد ثبت شده است. همچنین رطوبت بالا نیز در این شرایط دمائی مورد نیاز است. برای حمله قارچ به گیاه، زخمی شدن سطح میزبان لازم است.
برای کنترل این بیماری، همه گل‌ها، جوانه‌ها و ساقه‌های آلوده در گلخانه یا مزرعه و باغ باید بعد از ظهور اولین علائم بیماری حذف و از بین برده شوند.
تهویه مناسب در بسترهای تکثیر و در گلخانه‌ها از بروز بیمار ی خواهد کاست.
انتقال سریع گل‌های شاخه بریده یا قلمه‌ها به انبار خنک، جلوگیری از ایجاد زخم در گیاهان جلوگیری از پاشیدن آب روی سطح خاک و برگ موقع آبیاری و عدم استفاده از مقادیر بالای نیتروژن و مالچ‌های مرطوب به کاهش بیماری کمک خواهد کرد برای پوشاندن زخم‌های ایجاد شده، سمپاشی با قارچ‌کش‌های حفاظتی توصیه می‌شود. رزهای بریده شده در انبار نیز باید سمپاشی شود و یا در محلول سمی مثل بنزیمیدازول‌ها و دی‌کربوکسیمیدها فرو برده شوند. با توجه به اینکه اسپوردهی قارچ در طول موج نوری ۳۵۵ نانو متر (نور ماورای بنفش) بهتر انجام می‌شود لذا استفاده از پلاستیک‌های جذب‌کننده نور ماورای بنفش (پوشش‌های ضد U.V) برای کنترل و کاهش اسپوردهی قارچ مؤثر خواهد بود. استفاده از کلسیم به‌عنوان یک عامل تغذیه‌ای، موجب کاهش میزان از طریق توقف تولید اتیلن به‌وسیله رز که در توسعه بیماری اهمیت دارد می‌شود.
 
۳( لکه سیاه رز
بیماری لکه سیاه رز که همچنین سوختگی برگ، لکه برگی، سوختگی، آسترومای برگ رز و کپک لزج هم نامیده می‌شود، در همه مناطق رزکاری دنیا پراکنده است. این بیماری در رزهای فضای باز بیشتر از رزهای گلخانه‌ای شایع است زیرا در گلخانه‌ها رطوبت را راحت‌تر می‌توان کنترل کرد.
علایم بیماری به‌صورت لکه‌های مشخص با قطر ۱۲-۲ میلی‌تر روی سطوح بالائی برگ گسترش می‌یابد. این لکه‌ها گرد یا نامنظم هستند. بافت برگ اطراف لکه به رنگ زرد تغییر رنگ داده و حالت کلروز تا زمان ریزش بر در سرتاسر سطح برگ گسترده می‌شود. زردی و ریزش برگ‌ها در ارتباط با تشکیل اتیلن است. برگ‌هائی که علایم بیماری روی آنها دیده می‌شود مقادیر زیادی اتیلن تولید می‌کنند.
در روی شاخه‌های یک ساله ارقام حساس سوختگی‌های نامنظم با رنگ قرمز مایل به بنفش گسترش می‌یابند.
این لکه‌ها اغلب کوچک و به‌ندرت شاخه‌ها را از پا درمی‌آورند. ولی در زمستان گذرانی قارچ اهمیت ویژه‌ای دارند. در روی گلبرگ‌ها هم لکه‌های ریز قرمز رنگ ممکن است دیده شود که با تغییر شکل خفیفی همراه است.
عامل بیماری قارچ Diprocarpon rosae و در فرم غیرجنسی آن Marssonina rosae است. عامل انتشار قارچ کنیدی‌ها هستند که از طریق پاشش آب، به‌وسیله کارگران یا تماس با قسمت‌های چسبناک بدون حشرت منتقل می‌شوند. برگ‌هائی که ریزش کرده‌اند ممکن است توسط باد جابه‌جا شده و عامل بیماری را به‌صورت لکه‌ای منتشر کنند. قارچ عامل بیماری‌زا در داخل خاک قادر به ادامه حیات نیست و کنیدی‌های موجود بر روی ابزار و غیره بیشتر از یک ماه پایدار می‌مانند. در مناطق معتدل قارچ در گلخانه در سرسر سال روی میزبان فعال باقی می‌ماند. زمستان گذرانی عامل بیماری به‌صورت میسلیوم و یا کنیدی است.
عامل بیماری دامنه وسیعی از درجه حرارت را تحمل می‌کند اما برای رشد نیاز به رطوبت (تقریباً ۱۰۰ درصد) دارد. در درجه حرارت بالای ۳۳ درجه سانتی‌گراد قارچ قادر به ادامه فعالیت نیست. رشد قارچ در حرارت۲۱-۱۹ درجه سانتی‌گراد در حد مطلوب است. بهترین شرایط آلودگی زمانی است که برگ‌ها ۲۴ ساعت به‌صورت ممتد مرطوب باقی بمانند. در هوای خشک هیچ‌گونه آلودگی اتفاق نخواهد افتاد. جریان هوا در اطراف بوته‌های رز در گلخانه یا خارج آن موجب خشک شدن سطح برگ‌ها و کاهش بیماری خواهد شد. گرمای تابستان و سرمای زمستان توسعه بیماری را در مناطق بارانی محدود می‌کند.
برای کنترل بیماری نباید اجازه داد که برگ‌ها در رطوبت نسبی بالا بیشتر از ۱۲-۷ ساعت باقی بمانند. تا حد امکان از آبپاشی روی سطح گیاهان باید خودداری شود. در مواقع ضروری باید آبپاشی در اوایل صبح که درجه حرارت در طی روز افزایش می‌یابد صورت گیرد. از آب‌دهی زیادی از حد در شرایط آب‌وهوای مرطوب و شرایط تاریک باید اجتناب کرد. حذف برگ‌ها و هرس شاخه‌هائی که آلوده هستند موجب کاشت جمعیت زمستانگذاران قارچ می‌شود از کشت متراکم باید اجتناب شود تا جریان هوا به‌راحتی در اطراف بوته‌های رز حرکت کند. قارچ‌کش‌ها باید در مواقعی از سال که شرایط برای توسعه بیماری لکه سیاه مساعد است استفاده شوند، قارچ‌کش‌ها باید هر ۱۵ روز یک بار در این شرایط به‌کار روند.
 
۴(سفیدک داخلی
علایم بیماری روی برگ‌ها، ساقه‌ها، کاسه‌ گل، کاسبرگ و گلبرگ‌ها دیده می‌شود. آلودگی معمولاً به ناحیه رشد انتهائی و جوان گیاه محدود است. روی برگ‌ها لکه‌های قرمز، صورتی‌ تا قهو‌ه‌ای تیره به‌صورت اشکال نامنظم تشکیل می‌شود. برگچه‌های ممکن است به رنگ زرد تغییر یابند. در برگچه‌های زردرنگ لکه‌هائی به قطر یک سانتی‌متر از بافت سالم برگ ممکن است به‌صورت جزیره مانند دیده می‌شوند. ریزش برگ ممکن است شدید باشد. در شرایط سرد و مرطوب اسپرانژیوم و اسپرانژیوفور به‌طور فراوانی روی سطح پائینی برگ‌های آلوده دیده می‌شوند. نواحی ارغوانی تا سیاه با اندازه مختلف از یک لکه کوچک تا لکه‌هائی با طول ۲ سانتی‌متر نیز ممکن است روی ساقه و دمگل ظاهر شوند. عامل بیماری قارچ Peronospora sparsa می‌باشد. دمای مناسب برای جوانه‌زنی اسپور قارچ ۱۸ درجه سانتی‌گراد است. قارچ عامل بیماری در رطوبت نسبی پائین‌تر از ۸۵ درصد گیاهان رز را آلوده نمی‌کند.
در رزهائی که در گلخانه‌ها کاشته شده‌اند، پائین آوردن رطوبت محیط با استفاده از تهویه و هوادهی و یا رساندن دره حرارت محیط به ۲۷ درجه سانتی‌گراد در طی زمان‌های گرمتر روز و شب به کنترل بیماری کمک خواهد کرد. در زمان غروب که درجه حرارت به‌طور ناگهانی پائین می‌آید. برای جلوگیری از افزایش رطوبت نسبی باید از روش‌های ویژه‌ای استفاده کرد. رطوبت نسبی نباید به مدت ۳ ساعت بیشتر از ۸۵ درصد باقی بماند. اگرچه در رزهای گلخانه‌ای این بیماری شدیدتر است ولی در رزهای خارج گلخانه‌ای نیز که شرایط بیماری فراهم باشد یک مسئله جدی محسوب می‌شود.
 
در زمانی‌که شرایط محیطی برای بیماری مناسب است قارچ کش‌های حفاظتی باید به‌کار گرفته شوند. بهداشت زراعی برای حذف پاتوژن در طی فصل بسیار مهم است. برگ‌ها، ساقه‌ها و گل‌های آلوده باید حذف شده و از بین بروند. همچنین حذف قلمه‌ها و قسمت‌های گیاهی حامل قارچ برای کنترل بیماری بسیار اهمیت دارد.
 
۵)پژمردگی و رتیسیلیومی
پژمردگی و رتیسیلیومی یکی از بیماری‌هائی است که در رزهای گلخانه‌ای و خارج گلخانه‌ای رواج دارد همچنین بیماری ممکن است در رزهای باغچه‌ای هم دیده شود. رزهای کاشته شده در خارج از گلخانه در مزارعی که قبلاً در آنها محصولات سبزی و صیفی حساس به پژمردگی و رتیسیلیومی کاشته شده، استعداد ویژه‌ای برای آلودگی به بیماری دارند چون عامل بیماری ممکن است در خاک وجود داشته باشد.
علایم بیماری در مراحل اولیه، پژمردگی برگ‌ها در نوک ساقه‌های جوان و زردی برگ‌های پیر می‌باشد. بعد از چند روز پژمردگی دائمی اتفاق افتاده و برگ‌ها به رنگ زرد تغییر رنگ داده و سرانجام قهوه‌ای شده و خواهند مرد. ریزش برگ از پائین گل‌ها شروع شده و به طرف بالا پیشرفت می‌کند. ساقه‌هائی که علایم را نشان می‌دهند ممکن است در فصول بعدی به رشد خود ادامه داده یا آنها نیز دچار مرگ سرشاخه شوند. مرگ سرشاخه از نوک شروع شده و به طرف پائین گسترش می‌یابد.
در این حالت لک‌های تیره مرده (نکروزه) یا نوارهائی به رنگ بنفش تا سیاه به‌طور فراوان در طول قسمت‌های هوائی گیاه به‌وجود می‌آیند. پیشرفت مرگ سرشاخه ممکن است به مرگ کامل گیاه منجر شود. تغییر رنگ در آوندها که در سایر میزبان‌ها مشترک است در مورد رز معمولاً دیده نمی‌شود. علایم ممکن است با پژمردگی‌های ویروسی رز اشتباه شوند، علایم بیماری در طی دوره‌های تنش‌مانند خشکی در اواسط یا اواخر تابستان ظاهر می‌شوند، در بعضی از موارد برگ‌ها ممکن است در طی روز پژمرده شده و در شب دوباره به حالت اول برگردند.
بروز علایم در رزهای خارج گلخانه‌ای نسبت به رزهای گلخانه‌ای از شدت کمتری برخوردار است.
رزهای خارج گلخانه‌ای به‌طور طبیعی به حالت اول برگشته و دوره‌های آلودگی به اوایل بهار و زمستان محدود می‌شود. این اثر فصلی ممکن است به سبب نیاز دمائی پائین (خنک) قارچ باشد، اختلاف فصلی در رزهای گلخانه‌ای مشهود نیست و در این موارد عامل بیماری در سرتاسر دوره رشد گیاه فعال خواهد بود. خطر بالقوه‌ این است که گیاهان آلوده ممکن است به بیماری متحمل باشند و علایم بیماری را در شرایط مناسب رشد گیاهان رز نشان ندهند.
 
-  عامل بیماری قارچ
Verticiliumalbo-atrum یا V.dahliae است - چون قارچ عامل بیماری در محیط خاک به سر می‌برد ممکن است در خاک‌های آلوده به‌طور فراوان منتشر شود. برای کنترل بیماری با توجه به خصیصه خاکزی بودن قارچ، ضدعفونی کردن خاک قبل از کاشت رز ضروری است. در صورت بروز بیماری در گلخانه، برای تولید گل‌های شاخه بریده رز، کنترل آن بسیار مشکل خواهد شد بنابراین کنترل مؤثر باید قبل از ظهور بیماری شروع شود.
 
ب) بیماری‌های باکتریائی
۱)گال طوقه
مهمترین بیماری باکتریائی رز سرطان طوقه است – این بیماری از میزبان‌های متعددی گزارش شده است. علائم بیماری با تکثیر سریع سلول‌ها در بافت‌های مریستمی و تشکیل تومورها و مناطق برآمده با بافت کم و بیش حلقوی سفت یا نرم شروع می‌شود. گال‌ها اغلب در زیر سطح خاک در قاعده طوقه دیده می‌شوند. آنها ممکن است روی ریشه‌ها نیز به‌طور فراوان تشکیل شوند اما در قسمت‌های هوائی کمتر دیده می‌شوند .
اندازه قطر گال‌ها از ۵/۰ سانتی‌متر تا چندین سانتی‌متر متغیر است. این بستگی به توانائی و رشد گیاه و مدت زمان بعد از آلودگی دارد. گال‌های جوان بافت نرمی داشته و به رنگ سبز روشن یا تقریباً سفید هستند. اهمیت اقتصادی واقعی گل واقعی گل طوقه در تولید رز را مشکل می‌توان ارزیابی کرد، چرا که خسارت منجر به کوتولگی، رشد رویشی کم و کاهش تعداد جوانه‌های گل ایجاد شده توسط این بیماری را به سختی می‌توان از خسارت مشابه ایجاد شده توسط سایر عوامل و فاکتورهای بیماری‌زا جدا کرد.
عامل بیماری‌ باکتری Agrobacteriuom tumifaciens شناخته شده، که یک باکتری گرم منفی بوده و دارای تاژک‌های محیطی است.
باکتری از طریق زخم‌های ایجاد شده روی ریشه در اثر عوامل طبیعی یا ایجاد شده به وسیله هرس، قلمه‌زنی، خسارت مکانیکی عوامل زراعی، سنگینی خاک‌های یخ‌زده، جویدن بافت گیاه توسط حشرات یا جوانه‌زنی ریشه‌های جانبی، وارد گیاه می‌شود. گال‌ها یک هفته تا چند ماه بعد از آلودگی یاه تشکیل می‌شوند. میزان توسعه گال روی گیاه توسط عواملی مانند نوع میزبان، توانائی و رشد میزبان و شرایط محیطی، تحت تأثیر واقع می‌شود.
آلودگی ممکن است در ماه‌های پائیز مخفی بماند به این صورت گیاه آلوده در مزرعه یا در شرایط سرد بدون نشان دادن علایم تا بهار سال بعد باقی می‌مانند. باکتری در طی ماه‌های ابستان بیشتری فعالیت خود را دارد. ابزارهای هرس که گال‌ها را قطع می‌کنند با باکتری آلوده شده و باکتری‌ها را به سطوح بریده شده بعدی انتشار می‌دهند. و بنابراین آلودگی‌های جدید را ایجاد می‌کنند در صورت شکافتن گال در خاک، باکتری‌ها آزاد شده و می‌توانند به‌وسیله حرکت در خاک یا آب منتشر شوند. در غیاب ریشه گیاه، جمعیت باکتری‌ها به‌تدریج کاهش می‌یابد. پاتوژن قادر است در مدت دو سال در درون خاک باقی بماند.
 
-  اعمال پیشنهادی متعددی تشیوع گال طوقه را کاهش می‌دهند.
۱)استفاده از گیاهان عاری از بیماری، هر چند ممکن است در بعضی موارد پاتوژن به‌صورت آلودگی مخفی در گیاه وجود داشته باشد.
۲) اجتناب از خسارت ریشه و طوقه در طی عملیات کاشت و داشت.
۳) کشت در خاکی که قبلاً با مواد شیمیائی ضدعفونی کننده تیمار شده باشد. در بعضی موارد شیوع بیماری در پی یک ضدعفونی خاک با ماده شیمیائی غیر مؤثر دیده شده است.
۴ ) حذف سریع گیاهان آلوده و در صورت امکان خاک اطراف گیاه حذف شده را نیز باید قارچ کرد تا از عدم وجود بقایای گیاه آلوده اطمینان حاصل کرد.
۵ ) شستشوی ابزار برش و هرس با اسفتاده از آب و صابون و ضدعفونی فراوان آنها، برای ضدعفونی ابراز، آنها را در الکل فرو برده و روی شعله گرفته یا اینکه آنها را۱۰-۵ دقیقه در محلول ۵/۰ هیپوکلریت سدیم (آب ژاول) قرار داده و سپس ابزار را با آب جوشیده شده شستشو داد.
۶) تناوب‌زائی با استفاده از یک گیاه تک لپه مبارزه بیولوژیک با استفاده از باکتری A.radiobacter استرین K۸۴ یکی از روش‌های مبارزه است.
۲)ریشه موئی
بیماری ریشه موئی نیز از دیگر بیماری‌های باکتریائی رز محسوب می‌شود. علایم بیماری ریشه موئی به‌صورت تورم‌هائی روی سطح ریشه یا ساقه زیر سطح خاک دیده می‌شوند. معمولاً این تورم‌ها سخت و سفت هستند اما
 همانند گال طوقه چوبی نیستند و ریشه‌های مجزا از محل این تورم‌ها بیرون می‌زنند و توده زیادی از ریشه‌های فیبری به طول ۲۵-۲ سانتی‌متر بعداً تشکیل می‌شوند.
در شرایط نگهداری سرد و مرطوب ریشه‌های سفید زیادی در محل ریشه موها تشکیل می‌شوند. معمولاً روی قسمت‌های هوائی گیاه علایم مشخصه خاصی تشکیل نمی‌شود. هر چند در سال دوم بعد از کاشت گیاه آلوده رشدشان کند شده و بعضی از آنها می‌میرند. مرگ گیاه بعد از سال دوم یا چهارم دیده می‌شود.
عامل بیماری باکتری A.tumifaciense می‌باشد که در بعضی از موارد با A.rhizogenes اختلافاتی دارد.
توسعه بیماری زمانی است که رشد گیاه در حد بهینه است. بیماری در خاک‌هائی با دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد شدیدتر از خاک‌های با دمای ۲۶ درجه سانتی‌گراد دیده می‌شود.
 
جهت کنترل این بیماری روش‌های زیر توصیه می‌شود:
ـ ضدعفونی خاک ضدعفونی پایه‌های کشت و رعایت بهداشت زراعی در کنترل بیماری اهمیت زیادی دارند.
ضدعفونی با استفاده از بخارآب یک تیمار مناسب است. قلمه‌ها را می‌توان با فرو بردن در محلول ۵/۰ درصد هیپوکلریت سدیم ضدعفونی کرد. هر چند احتیاط‌های لازم باید در طی انجام این تیمار جهت حذف خسارت صورت گیرد. نباید اجازه داده شود که ساقه‌ها قبل از آنکه آنها در محلول فرو برده شوند خشک شوند به‌طوری که قلمه‌های متعددی باید در طی یک روز گرفته شوند و از فرو بردن قلمه‌ها در آ‌ب‌وهوای گرم و خشک در محلول ضدعفونی باید خودداری کرد.
تانک حاوی محلول باید هر روز از نظر شیمیائی آنالیز شود و میزان هیپوکلریت کاهش یافته به محلول اضافه شود تا غلظت پیشنهادی حفظ شود. از آنجائی که غلظت ماده مؤثر، در اثر استفاده مکرر کاهش می‌یابد و PH به سرعت بالا می‌رود. اشکال تجاری هیپوکلریت سدیم
باید قبل از استفاده بازبینی شوند چون با گذشت زمان غلظت آنها در بطری کاهش می‌یابد.
 
ج) بیماری‌های ویروسی
۱ ( موزائیک رز
علائم بیماری بسیار متغیر می‌باشد. اما علایم مشخصه بیماری به‌صورت نقوش خطی، کلروز، لکه‌های مدور و موزائیک خفیف در برگ‌ها در طی فصل رشد دیده می‌شود.
همچنین علایم شبکه زردی و موزائیک زرد هم در رابطه با این بیماری می‌باشد. گیاهان آلوده قدرت خود را از دست داده و به سرمای زمستان حساس می‌شوند.
عامل بیماری، ویروی موزائیک رز (Rosemosaic virus) می‌باشد که با ویروس لکه حلقوی نکروتیک مرکبات(PNRSV) ارتباط نزدیکی دارد.
 
ویروس‌های (PNRSA,Appele moaic virus (ApMV), Arabis mosaic (AMV نیز علایم مشابهی را روی رز به‌وجود می‌آورند.
 
۲ :(Strawbery latent ringspot virus  )SLRV  (این ویروس نیز در روی رز خسارت وارد می‌کند. این ویروس باعث ایجاد لکه‌های زرد کوچک نامنظم روی برگ‌ها شده و کوتولگی واضحی را در قسمت‌های هوائی و برگ‌ها به‌وجود می‌آورد. برگ‌ها حالت چرمی به خود گرفته و بدشکل می‌شوند. علایم بیماری در صورت مخلوط شدن با ویروس‌های PNRSV, AMV و بسته به شرایط محیطی
ممکن است تغییر یابد. در درجه حرارت ۲۳ درجه سانتی‌گراد علایم بیماری محو می‌شود.
 
۳ : Rose streak virus(
این ویروس سبب ایجاد حلقه‌های سبز مایل به قهوه‌ای و veinbanding در برگ‌های کامل می‌شود، این علایم برگی گاهی با نقوش حلقوی روی ساقه یا میوه نیز همراه است.
برای کنترل بیماری‌های ویروسی و شبه‌ویروسی در رز حذف گیاهان آلوده و از بین بردن آنها، هرس گیاهان آلوده، استفاده از پایه‌های عاری از بیماری، حرارت درمانی و استفاده از کشت نوک مریستم توصیه می‌شوند.
همچنین ضدعفونی خاک جهت حذف جمعیت‌های نماتدهای خاک که از ناقلین بالقوه ویروس‌ها هستند به کاهش آلودگی کمک خواهد کرد.
 
د) بیماری‌های ایجاد شده در اثر نماتد نماتدهای پارازیت گیاهی یکی از مشکلات اصلی رز در سرتاسر جهان بی‌شمار می‌روند. این بیماری‌ها از مناطق جداگانه زیادی گزارش شده‌اند، که این امر ممکن است به‌دلیل انتشار وسیع نماتدهای پارازیت گیاهی و دامنه میزبانی وسیع آنها باشد. همچنین نماتدهای مانند نماتد زخم ریشه یا گره رشیه که نماتدهای داخلی هستند به‌راحتی می‌توانند از طریق قلمه‌ها جابه‌جا شوند.
علایم در قسمت‌های هوائی گیاه شامل کاهش قدرت رشد گیاه، کوتولگی برگ‌ها و قسمت‌های هوائی، کلوروز، پژمردگی، ریزش برگ، کاهش کیفیت گل (طول ساقه و اندازه گل) و افزایش حساسیت به عوامل بیماری‌زا پوسیدگی ریشه می‌باشد.
این علایم به‌عنوان زوال عمومی توصیف می‌شوند.گیاهانی که این علایم را بروز می‌دهند به‌دلیل کاهش کیفیت و تولید گل حذف می‌شوند که در روی ریشه علایم مختلف متعددی بسته به‌گونه نماتد و تعداد نماتدهای تغذیه‌کننده از ریشه ایجاد می‌شود. علایم واضح ممکن است به‌ندرت دیده شود و ریشه‌ها ممکن است تعدادی از انواع علایم را نشان دهند. بنابراین تشخیص مثبت نماتد به‌عنوان عامل علایم مشاهده شده نیاز به بازیابی نماتد از ریشه یا خاک اطراف گیاه دارنده علایم و در پی آن شناسائی آزمایشگاهی آن دارد.
نماتدهائی که در روی ریشه یافت می‌شوند در جنس‌ها و گونه‌های متعددی قرار دارند، اما گونه‌هائی که از سایر گونه‌ها فراوان‌تر هستند شامل P.vunus, Pratylenchus penetrans diversicaudatum, Meloidogyne hapla و Helycotylenchus nannus, Xiphinema و Macroposthonia axests هستند.
 
ابزار کنترل نماتدها در رز شامل ضدعفونی بسترهای مزرعه، ضدعفونی بسترهای گلخانه قبل از کاشت، محدود کردن جابجائی گیاهان پایه آلوده و کاربرد نماتد کش‌های پس از کاشت است.
تیمار آب گرم به‌طور مؤثری نماتدهای مستقر روی مواد گیاهی را کنتل می‌کند اما این تیمارها اکثراً روی ریشه رز خسارت می‌زنند. خسارت حرارت روی ریشه‌های رز را می‌توان با پیش تیمار گیاه با حرارت ۳۸ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ ساعت به‌منظور تحریک مقاومت به گرما کاهش داد به این ترتیب آلودگی سطحی نماتدی را می‌توان با غوطه‌ور کردن گیاه در آب ۴۸ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳۵ دقیقه محدود کرد.
 

  بيماري weather fleck ناشي از آلودگي هوا در توتون
آلودگي هوا مهمترين عامل تغيير و تعويض انرژي است كه با كمك ٿاكتورهاي متعددي بشرح زير انجام مي گيرد. آب، دي اكسيد كربن ،‌دي اكسيد گوگرد ، اسيد سولٿوريك ،‌اكسيد ازت، اسيد ٿلئوريد ريك، اسيد سولٿيد ريك‌، اوزان، ‌اتيلن، آلكالوئيدها ، دوده و تركيبات كربو هيدروژن دار (هيدروكربورها)‌و همچنين مواد ديگري نظير تركيبات راديو اكتيو و ضايعات مواد آلي و معدني،‌ باعث آلودگي محيط زيست مي شوند، و مي توانند بر روي توتون تأثير زيادي بگذارند ، مثلاً آلودگي يك مزرعه توتون توسط علٿ كش از مزرعه مجاور.
در مورد تأثير آلودگي هوا بر روي محصولات كشاورزي گزارشات مختلٿي وجود دارد ولي در اين قسمت اختصاصاً به اثرات آلودگي هوا روي توتون پرداخته مي شود: اينكه گياهان در برابر مواد آلوده كننده هوا حساس هستند بر كسي پوشيده نيست، اولين گزارش در اين رابطه راجع به عكس العمل شديد مسموميت نوعي توتون( نيكوتينا كلوتينوزا) كه در حومة لوس آنجلس كاشته مي شود ، نسبت به مه دود بوده است . حدود واكنش گياه بين ظاهر شٿاٿ سطح زيرين برگ تا كاملاً نكروزه شدن آن بوده است. ميزان خسارات وارده به مرحلة رشد و تكامل سلولها بستگي دارد . خسارات وارده به برگها در جايي كه استوماتها ٿعال بوده اند و هواي كثيٿ اطراٿ مي توانست از طريق روزنه هاي ثانوي و ٿضاي بين سلولي بطور مستقيم با باٿت داخلي در تماس باشند بيشتر بوده است.
بيماري weather fleck توتون يك اختلال ٿيزيولوژيكي در برگ است و بستگي به اٿزايش اوزون دارد. محققين به اين نتيجه رسيده اند كه بين  زخمي شدن طبيعي در مزرعه و زخم ايجاد شده توسط اوزون در شرايط كنترل شده هوا كه منجر به ايجاد بيماري  weather fleckگرديد، شباهت وجود دارد. حساسيت برگ توتون در برابر اوزون و خسارت weather fleck به يك سري از عوامل مثل استعداد ژنتيكي رسيدگي ٿيزيولوژيكي گياه، شرايط رشد و نمو، ميكرو كليما و ميزان اوزون بستگي دارد. با پيشرٿت رسيدگي حساسيت نسبت به اوزون كمتر مي شود . شدت حملة‌ اين بيماري با شرايط آ ب و هوايي و تكنيك كشت بهم پيوسته است.
تشكيل لكه ها و شدت حملة بيماري به مقدار زيادي با ميزان بارندگي و درجه حرارت هوا ارتباط متقابل دارد و به عبارات ديگر خسارت بيماري در سالهاي پر باران در حرارت هاي پايين پس از بارندگي بيشتر است. حساسيت زيادتر در مقابل اكسيد كننده هاي هوا در دورة رشد با درجات بيشتر حرارت ارتباط مستقيم دارد و حالا آنكه بين عوامل بيماري زا در محيط و ميزان خسارت در حرارت هاي بين 10 و 25 درجه سانتي گراد همبستگي منٿي وجود دارد. تعدادي از دانشمندان اعتقاد دارند كه بطور كلي مقاومت برگ در برابر اوزون با بسته شدن استوماتها و مقداري آب اٿزايش مي يابد. اوزون سرعت جذب آب در قطعه برگ را كاهش مي دهد. با مصرٿ 19 نوع مواد جلوگيري كننده ٿتوسنتز خسارت حاصله از اوزون در برگ توتون كنترل گرديد. تعدادي از مواد بازدارنده چنانچه يكساعت قبل از بكارگيري اوزون مصرٿ شوند داراي تأثير زيادي هستند و اگر اوزون 24 ساعت بعد مصرٿ شود تأثير تعداد ديگري از مواد بازدارنده بيشتر مي شود.
اوزون سبب اٿزايش ازت پروتئين و از طرٿ ديگر كاهش نيترات و ازت كل محلول در برگ مي گردد. برگهايي كه در اثر اوزون شديداً خسارت ديده اند ، ميزان نيكوتين و خاكستر محلول در آب كاهش و مقدار ازت كل آنها اٿزايش داشته است .
وارياته  هاي مختلٿ توتون در مقابل اوزون، واكنش هاي گوناگوني دارند، امروزه بهترين طريق جلوگيري از خسارت آلودگي هوا بر روي توتون،‌ كاشت وارياته هاي مقاوم است، براي انتخاب بوتة مقاوم از نشاء هاي 4 تا 6 برگي مقاوم به اوزون بعنوان پايه انتخاب مي شوند، زيرا كه نشا‌ء هاي انتخابي مزرعه نيز در طول دورة‌ رشد همچنان مقاومت خود را حٿظ مي كنند ولي نشاء هاي حساس در مزرعه به همان حالت اوليه خود باقي مي مانند. در مورد حساسيت به اوزون بر روي ژنوتيپ و وارياته هاي زيادي از توتون هاي پر كنندة سيگار پنسيلوانيا)‌، آزمايشات زيادي انجام شده، و در اين آزمايشات نشان داده شد كه بيماري weather fleck به شرايط موجود منطقه كشت نيز بستگي دارد.

شیمی در کشاورزی       
  
________________________________________
نگاه اجمالی
برای کمک به تولید مقدار مواد غذایی کلان ، کشاورزی ما باید به روش علمی جدید انجام گیرد و در این صورت به انواع مواد شیمیایی کشاورزی ، از جمله کودهای گوناگون ، انواع داروی بیماری‌های حیوانی و گیاهی ، مواد آفت کش ، مواد مکمل غذایی و بسیاری دیگر از این قبیل نیازمندیم که باید آنها را به طریق صنعتی تهیه کنیم. بدیهی است که تهیه غذای کافی برای جمعیت در حال انفجار روی زمین ، فقط با درک شیمیایی تولید مواد غذایی و بکار بستن همه جانبه فنون جدید تولید مواد غذایی میسر می‌شود.

گیاهان ، منبع اصلی مواد غذایی ما هستند. ما گیاهان یا گوشت جانوران گیاهخوار را می‌خوریم. رشد گیاهان مستلزم دمای مناسب ، مواد مغذی ، هوا ، آب ، و گرفتار نشدن به انواع بیماری ناشی از آفات مضر علف‌های هرز است. برای گیاهان ، مواد مغذی مناسب و موادی برای رهانیدن آنها از ابتلا به بیماریهای گوناگون فراهم می‌آورد.


تاریخچه
بعضی از تمدن‌های باستانی به تجربیات مفیدی در کارهای کشاورزی دست یافته‌اند که بطور مستقیم در تاریخ ثبت نشده است. در عصر رومیان ، "کاتوی کبیر" اشاراتی دارد به انتخاب تخم ، تهیه کود سبز با گیاهان تیره نخود ، آزمایش خاصیت اسیدی خاک ، استفاده از خاکهای آهکی ، ارزش یونجه و شبدر ، ترکیب نگهداری و استفاده از کود حیوانی ، ترتیب چرای حیوانات ، اهمیت چارپایان در عملیات کشاورزی و مانند آنها. این گونه پیشرفت ما که مبنای تجربه عملی داشته، گاه به گاه در جریان تاریخ ، بدست آمده و از میان رفته است.

"آرتوریانگ" ، در قرن هیجدهم در انگلیس ، علم جدید کشاورزی را بنیان نهاد. او به عنوان نخستین پژوهشگر مشهور کشاورزی گسترده ، سیستمی برای اشاعه اطلاعات کشاورزی به راه انداخت که امروزه گسترشی جهان‌مشمول یافته است. در سال 1840 "یوستوس فون لیبیگ" ، کتاب خود را به عنوان کاربردهای شیمی آلی در کشاورزی و فیزیولوژی منتشر کرد. لیبیگ را به خاطر کارهایی را که انجام داده بود، پدر علم جدید خاک شناسی نامیده‌اند.

انقلاب صنعتی ، ابزار و توان بهتری فراهم آورد که کارهای فیریکی-کشاورزی را نسبتا آسان کرد. اما ، حتی امروزه با بهترین تخمین ، دو سوم کشاورزی جهان عقب مانده است.
رشد گیاهان
خاکهای طبیعی منبع مواد مغذی برای گیاهان است. خاک سطحی شامل بیشترین مقدار ماده زنده و هوموس ، حاصل از موجودات مرده است. خاک ‌زیرین شامل مواد معدنی و مواد آلی است. اکسایش جزئی مواد آلی در فضای بسته زیر خاک و مصرف اکسیژن آن ، باعث تولید دی‌اکسید کربن می‌شود. افزایش این گاز در خاک ، باعث اسیدی شدن آبهای جاری در زیر زمین می‌شود.

علت عمده جذب و جذب سطحی آب در خاک ، وفور اکسیژن در ساختمان شیمیایی غالب مواد خاکی است که چند نمونه آنها سیلیکات‌ها (SiO3-2) ، فسفات‌ها (PO4-3) و کربنات‌ها (CO3-2) هستند. خاکهای که تراوایی خوبی دارند، آب را در جریان طبیعی از تمام منافذ کوچک خود می‌گذارنند.

جاری شدن آب از میان خاک ، امری ضروری است، زیرا برای کشت و تهیه یک کیلو گرم ماده غذایی ، صدها لیتر آب لازم است. خاکها ، نه تنها به علت اکسید شده مواد آلی ، بلکه به علت آب شویی گزینشی توسط جریان آب در زمین ، نیز اسیدی می‌شوند.

تاثیر عناصر موجود در خاک در رشد گیاهان
نمک‌های فلزات قلیایی و قلیایی خاکی ، بیشتر از نمکهای فلزات گروه (III) و فلزات وابسته در آب محلولند. گیاهانی که در خاک پُرسلنیم می‌رویند، مقداری از عنصر را جذب می‌کنند و برای انسان مضر و سمی هستند. اگر هموس که منبع مواد مغذی برای گیاه است تجریه نشود، خاک ارزش حاصلخیزی ندارد و به آنها کودهای فسفات و پتاس می افزایند. ترکیبات شیمیایی خاکها ، منعکس کننده ترکیب پوسته زمین ، ترکیب سنگهای مادر و فعالیتهای فیزیکی و شیمیایی است که در حین تشکیل خاک و پس از آن ، صورت می‌گیرد.

سلیسیم در مقایسه با اکسیژن ، عنصر محوری خاک است. خاک سیاه ، ماده آلی فراوان دارد. خاک قرمز ، احتمالا آهن زیاد دارد و خاک سفید ، شدیدا آب‌شویی شده‌است و کیفیت مناسبی ندارد. مواد مغذی اولیه خاک نیتروژن ، فسفر و پتاسیم است. غالب گیاهان در خاکهای غنی از نیترات رشد می‌کنند. منبع عمده ذخیره نیتروژن در خاک ، موجودات مرده و فضولات حیوانی است.

فسفر نیز مانند نیتروژن باید به صورت یک ماده معدنی یا غیر آلی در آید تا مورد استفاده گیاه قرار گیرد. یون پتاسیم یک عنصر کلیدی در کنترل آنزیمی تبادل قندها ، نشاسته‌ها و سلولز است. کلسیم و منیزیم به صورت یونهای (Ca+2) و (Mg+2) ، مواد مغذی ثانویه برای گیاه هستند. آهن ، یک جز اصلی کاتالیزوری است که در تشکیل کلروفیل یا سبزینه گیاه دخالت دارد.
کودهای طبیعی مکمل خاک‌
کود شیمیایی علاوه بر داشتن یون مطلوب ، آن یون را به صورتی در خاک جای می‌دهد که گیاه بتواند آن را به طور مستقیم جذب کند. کودهای نیترات جامد از آمونیاک تهیه می‌شود. اوره یکی از مهمترین مواد شیمیایی جهان بشمار می‌آید. زیرا هم به عنوان کود و هم به عنوان ماده مکمل غذایی چارپایان مصرف می‌شود. سنگ فسفات و پتاس ، دو ماده معدنی مهمی هستند که می‌توان آنها را از معدن استخراج کرد، سایید و به صورت گرد ، آنها را مستقیما به خاکهای فاقد این مواد افزود.

کودهای فسفات به صورت سوپر فسفات که انحلال پذیری بیشتری دارد، استفاده می‌شود.


ایجاد رشد برتر در گیاهان
علاوه بر کودهایی که به فرایندهای طبیعی رشد زیست شیمیایی گیاهان یاری می‌دهند، موادی به نام افزاینده رشد گیاهان ، موجب نوعی رشد متعارفی یا غیر طبیعی می‌شوند. اتیلن یا استیلن ، شکوفایی و گل دهی آناناس را زیاد می‌کنند. اکسین‌ها موجب دراز شدن سلول‌های نهال می‌شوند. شاید مهم‌ترین تنظیم کنندهای رشد گیاه ، گروهی از مواد باشند که به نام گیب برلین‌ها معروفند.
حفاظت گیاهان برای تولید مواد غذایی بیشتر
هرساله ، یک سوم محصولات غذایی جهان بر اثر آفات (بیماریهای ناشی از ویروسها ، باکتریها ، قارچها ، جلبکها ، علفهای هرز و کرم حشرات گیاه خوار) از میان می‌رود. آفت کش‌ها دفاع شیمیایی برای کنترل آفت بشمار می‌روند. دو نوع آفت کش داریم که عبارتند از:
حشره کش‌ها و آفت کش‌ها
مصرف حشره کش‌هایی مانند (DDT) موجب شده است که به دیگر اشکال حیوانی ، مانند ماهی‌ها و پرندگان ، آسیب جدی برسد. بسیاری از حشره کش‌ها ، برای انسان ، بسیار سمی‌تر از (ِDDT) است. از این جمله مواد غیر آلی ، ترکیبات آرسینک دار و انواع بسیاری از مشتقات فسفر که ما آنها را در محیط زندگی خود و در منابع آب وارد می‌کنیم. از طرف دیگر اگر استفاده از آنها را کنار بگذاریم باید با انواع بیماری‌ها مواجه باشیم.
علف کش‌ها
علف کشها ، گیاهان را می‌کشند. این مواد ممکن است گزینشی باشند و فقط گروه خاصی از گیاهان را از بین ببرند، یا ممکن است غیر گزینشی باشند و زمین را از هر گونه حیات گیاهی پاک کنند.

عرفی : ازگیل و کروتون
ازگیل

به طور كلی در ایران ازگیل گفته می شود و در مناطق شمال ایران كه به طور وحشی در جنگلها می روید با نامهای محلی شناخته می شود از جمله در آستار «ازگیل» در طوالش «سر، زر و ترشه سر»، در اطراف رشت «ترشه سر» در رامسر و شهصوار «ترشه كنس»، در رامیان «تالاس گور»، در گیلان و مازندران «كنس كنوس» و در گرگان و كجور «كندز و كندس» به عربی «نلكا»، «زعرور»، «كنوس طبری»، «ینی دنیا» و «مشملا» نامیده می شود. به فرانسوی Neflier و به انگلیسی Medlar و Medlar tree گفته می شود. درختی است از خانواده Rosaceae نام علمی آن Mespilus germanica L و مترادفهای آن Mespilus communis Guldenst و Pyrus germanica L و Mespilus vulgaris Rchb و Ostinia mespilus Clairv طرف گیاه شناسان مختلف نامگذاری شده است.

مشخصات

ازگیل درخت كوچكی است كه ارتفاع آن حدود 6 متر ، شاخه های آن خاردارد، در جوانی خزی و رفته رفته صاف می شود. از مشخصات اختصاصی آن این است كه دارای ریشه ای عمودی و پوست خاكستری نقره ای است. برگهای آن بیضی كمی كشیده نوك تیز كناره برگها بی دندانه یا چند دندانه دارد و ابعاد آن 13-10 × 5-3 سانتی متر تغییر می كند. روی برگ سبز تیره پشت برگ سبز خاكستری گلهای آن سفید درشت منفرد بدون پایه و میوه آن گرد و كروی و گاهی گلابی شكل و قهوه ای رنگ است. روی پوست میوه كركهای نمدی مخملی و عدسكهای سفید دیده می شود. ابعاد میوه در حد گیلاس تا گردو می باشد. چوب آن سخت و بی رنگ حنایی روشن است . از چوب آن روستائیان عصا و داس و چوب دستی درست می كنند. چوب دستی پر گره درویشان معمولا از چوب ازگیل تهیه می شود.

ازگیل در تمام جنگلهای شمال ایران ارسباران تا گلی داغ و چناران از بجنورد و در تمام ارتفاعات سواحل دریا تا ارتفاعات بالای جنگل انتشار دارد. در دامنه های جنوبی البرز در دره كرج و مناطق استپی نیز دیده می شود.

در مناطق خشك برای تكثیر ازگیل از پیوند آن روی پایه زالزالك یا ولیك استفاده می شود. گاهی نیز در خاكهای غنی و قوی می توان ازگیل را روی پایه گلابی پیوند زد (البته بندرت ) و در زمینهایی كه خاك زیرین آن مرطوب است، روی پایه به پیوند می زنند. نوع پیوند شكمی است كه در تابستان انجام می شود.

تركیبات شیمیایی

از نظر تركیبات شیمیایی در پوست درخت و برگ و میوه ازگیل مقدار زیادی تانن وجود دارد. به علاوه میوه ازگیل دارای لعاب و مقداری قند و در حدود 1 درصد اسیدهایی نظیر مالیك اسید و سیتریك اسید و... می باشد.

خواص و كاربرد

ازگیل طبق نظر حكمای طب سنتی از نظر طبیعت سرد و خشك است و با تانن قابل ملاحظه ای كه دارد مقوی قابض است . ورم روده را كاهش می دهد و در رفع اسهالهای ساده بسیار موثر است. اگر نارس باشد بیشتر قابض است و برای جلوگیری از خونریزی مفید است. از جوشانده برگ ازگیل كه 50 گرم برگ را در هزار گرم آب بجوشانند بصورت غرغره برای فرونشاندن ورم مخاط گلو و ناراحتیهای حلق گلو استفاده می شود.

شربت ازگیل: در حدود 200 گرم ازگیل نارس را ، پوست و هسته خارج كرده و گوشت آن را قطعه قطعه می نمایند و در یك لیتر آب در حدود 20-15 دقیقه می جوشانند و پس از آن در حدود 50 گرم برگ تازه ازگیل به آن اضافه كرده به مدت 5-4 ساعت دم می كنند و بعدا قند اضافه می نمایند تا به شكل شربت غلیظ در آید،‌ از این شربت یكی دو فنجان در شبانه روز برای رفع حالت اسهالی و جمع شدن شكم به بچه ها می دهند و خیلی مفید است.
معرفی گیاه کروتون
یكی از رنگین‌ترین گیاهان آپارتمانی است و به خاطر رنگی بودن و فرم برگهای آن مورد توجه است، نیاز شدیدی به رطوبت دارد و به همین علت بهتر است به صورت كپه‌ای و مخطوط با گیاهان آپارتمانی دیگر در گلدانهای بزرگ  وفلاور باكسها كاشت گردد تا از رطوبت حاصله از گیاهان دیگر بهره گیرد ...
          
فارسی اصیل : تارفل (تار= سر، فل = برگ) (اشاره به معنی سر و استفاده از برگهای رنگین آن برای تاج)                                                                     
فارسی رایج: كروتون (كرچك هندی)                                               
نام انگلیسی : كروتون croton
یكی از رنگین‌ترین گیاهان آپارتمانی است و به خاطر رنگی بودن و فرم برگهای آن مورد توجه است، نیاز شدیدی به رطوبت دارد و به همین علت بهتر است به صورت كپه‌ای و مخطوط با گیاهان آپارتمانی دیگر در گلدانهای بزرگ  وفلاور باكسها كاشت گردد تا از رطوبت حاصله از گیاهان دیگر بهره یرد. محیط ساكت و بدون جریان هوا و گرم و یكنواخت بودن درجه حرارت از احتیاجات دیگر این گیاه زیباست. اگر چه نیاز شدیددی به آب دارد ولی باید مواظب بود سوراخ ته گلدان همیشه باز باشد تا خاك گلدان باتلاقی نگردد . زمستان گذرانی آن كمی مشكل بوده و به طور كلی با توجه به شرایط سخت زیستی بهتر است در فصل بهار و تابستان از آن استفاده گردد. رنگ و شكل برگ با توجه به واریته‌ها فرقهای اساسی دارد، لكه‌های تیره صورتی، نارنجی، قهوه‌ای و ارغوانی در برگهایی با زمینه سبز تیره منظره بسیار جالبی به برگها می‌بخشد، برگهای جدید و جوان با رنگ سبز ظاهر و به مرور لكه‌های رنگی در آنها بوجود می‌آیند.
نیازها :
نور: به نور شدید احتیاج دارد باید توجه داشت كه نور مستقیم آفتاب به گلدانهای زیر دو سال صدمه وارد می‌نماید، سایه رنگها را از بین می‌برد، حتی‌الامكان از جابجایی گلدان خودداری گردد.
دما: سعی گردد درجه حرارت ثابت نگه داشته شود، در تابستان 27 درجه و در زمستان 15 درجه سانتیگراد و بطور معدل 20 درجه سانتیگراد بهترین شرایط حرارتی برای آن است.
آبیاری : اجازه ندهید سطح گلدان شما خشك شود 3-2 بار در هفته در تابستان ور هر 4 روز یكبار در مزستان كافی است، در زمستان آبیاری با آب ولرم توصیه می‌گردد، جهت تامین رطوبت بهتر گلدان را درون گلدان بزرگتری قرار دهید و حدا فاصل بین دو گلدان با خزه ‌مرطوب پر كنید، قرار دادن تعددی قلوه سنگ بین گلدان و زیر گلدانی در جلوگیری از باتلاقی شدن خاك موثر است.
رطوبت: در تابش اشعه مستقیم آفتاب غبار پاشی نكنید.
در تابستان احتیاج به غبار پاشی روزانه دارد. ولی در زمستان هفته‌ای یكبار كافی است (بطریقه غبار پاشی و تامین رطوبت دائمی مصور مراه فرمائید)
تغذیه: در فصلهای رشد (بهار و تابستان) هر دو هفته یك بار از مواد غذایی محلول همراه با آب آبیاری استفاده گردد.
خاك مناسب : بهترین خاك مخلوطی از خاك برگ، خاك باغچه و ماسه شسته نرم است، كف گلدان باید دارای مقداری ماسه و ریگ باشد تا آب اضافی از گلدان خارج گردد.
تعویض گلدان: با توجه به مشكل بودن شرایط نگهداری حدود 90 درصد از آنها قبل از اینكه احتیاج به تعویض گلدان داشته باشند از بین می‌روند ولی بر هر صورت حجم ریشه و سنگ گیاه معرف تعین اندازه گلدان و مناسب‌ترین زمان تعویض بهار است.
تمیز نمودن برگها: برگها را هر هفته با پارچه یا اسفنج مرطوب تمیز نمایید، مواد براق كننده شیمیایی روزنه‌ها را مسدود می‌نماید از آنها استفاده نكنید.
تكثیر : انتخاب قلمه‌های جوان و كاشت در بستری از ماسه نرم و نگهداری در گلخانه گرم و مرطوب در بهار، خوابانیدن هوائی ساقه‌ها در بهار یا پائیز
تنوع در رنگ برگها وجود لكه‌های زرد و قرمز و قهوه‌ای در متن سبز و براق بودن آنها معرف سلامت گیاه است در هنگام خرید به این مشخصه‌ها توجه فرمائید.
رطوبت: جهت تامین رطوبت در تابستان هر روز غبار پاشی با آبفشان لازم است در زمستان هفته‌ای یكبار كافی است، رطوبت دایمی و پایدار با اضافه نمودن آب به زیر گلدانی سنگریزه‌دار تامین می‌گردد دقت نمایید كه ته گلدان با آب در تماس نباشد.
برگها كمرنگ و رنگ سبز روشن بخود گرفته‌اند: محیط تاریك است گلدان را به محل روشن‌تری انتقال دهید.
برگها با لكه‌های قهوه‌ای سقوط می‌كند: هوای آلوده آشپزخانه یا گاز نفتی عامل آن است، علت را برطرف كنید.
برگها زرد رنگ شده و سطح زیرین آنها مملو از تار عنكبو است: كنه ریز قرمز عامل آن است، با سم كنه‌كش هر دو هفته یكبار گیاه را سمپاشی نمایید. غبار پاشی در كاهش آفت موثر است.
ساقه پوشیده و برگها می‌ریزند: آبیاری بیش از اندازه عامل آن است، ‌در فاصله بین دو آبیاری اجازه دهید سطح خاك خشك شود و سپس آبیاری كنید.
برگها در تمام اندام گیاه می‌ریزند: تغییرات شدید درجه حرارت باعث این عارضه است، درجه حرارت را ثابت نگهدارید.
 برگهای پایین بودته ریزش می‌نمایند: هوا سرد و خشك است، گلدان را به محل گرمتر منتقل و با آبفشان غبار پاشی كنید.
برگهای جوان خیلی ریز و كم رشد هستند : به تغذیه مصنوعی احتیاج دارد طبق دستور عمل نمایید.
لكه‌های قهوه‌ای روی برگها ظاهر می‌شوند: غبار پاشی در آفتاب انجام شده این عمل را در سایه انجام دهید.
برگها منقبض شده‌اند: گیاه تشنه و هوا گرم است،‌گیاه را فوراً آبیاری و غبار پاشی و به محل خنك‌تری منتقل نمایید.
زخمهای پنبه‌ای شكل سفید رنگ روی برگها و در قاعده آنها به چشم می‌خورد: با پارچه آغشته به سم حشره‌كش آفت را از بین ببرید و یا هر 14 روز یكبار طبق دستور با سم سمپاشی نمایید.
برگها رنگ خود را از دست داده و روی آنها لكه‌هایی مشاهده می‌شوند: حشره آفت عامل آن است با سم حشره‌كش نفوذی موجود در باراز طبق دستور هر دو هفته یكبار سمپاشی نمایید تا علایم برطرف گردند.

اثر مقادیر مختلف پرتو گاما بر روی رشد و نمو گیاه تك لپه گندم و دو لپه لوبیا:
افزایش روز افزون جمعیت بشری یكی از معضلات دنیای متمدن امروزی است كه خود مشكلات جدیدی از جمله كمبود مواد غذایی در اكثر نقاط جهان و بخصوص كشورهای در حال توسعه به همراه داشته است. در تامین غذا برای چنین جمعیت در حال رشدی، كشت گیاهان زراعتی گندم(گیاه تك لپه) و لوبیا (گیاه دو لپه) به دلیل دارابودن ارزش غذایی بالا اهمیت ویژه أی پید كرده است. در این تحقیق با استفاده از تیمار بذرهای گندم(رقم مهدوی) و لوبیا (رقم لوبیا سفید دانشكده) و مقادیر مختلف پرتو گاما (صفر، 50، 100، 150، 200، 250، 300، 350، 400 گری) تغییرات مورفولوژیكی و برخی از پارمترهای رشد (ارتفاع گیاه، سطح برگ، تعداد برگ، وزن تر و خشك اندام هوایی، وزن خاكستر اندام هوایی، مقدار خاكستر اندام هوایی، خاكستر اندام هوایی، مقدار فسفر و پتاسیم گیاه، تعداد سنبله و تعداد دانه در هر گیاه، وزن دانه، درصد جوانه زنی و رشد بذر) مطالعه گردید. برای هر تیمار مذكور سه تكرار در نظر گرفته شد و در هر تكرار(هرگلدان) پانزده بذر كاشته شد. قبل از اعمال هر تیمار بذرها به دو گروه خشك و مرطوب تقسیم بندی شدند. میزان رطوبت در بذرهای گندم بین 14-12 درصد و در لوبیا بین 5/13-13 درصد در نظر گرفته شد. شرایط كاشت و آبیاری در هر یك از ارقام مورد آزمایش یكسان در نظر گرفته شد. پس از رشد گیاهان نسل والد و تولید خوشه (در گندم) و لگوم(در لوبیا) بذرهای حاصل از آنها بدون اینكه عملیات پرتوتابی راپشت سر بگذارند، در شرایطی همانند والدین كاشته شدند. در گیاهان نسل M1 نیز تغییرات مورفولوژیكی و برخی از پارامترهای رشد بررسی گردید.

در تمام صفات مورد مطالعه با افزایش مقدار پر تو، پارامترهای رشد كاهش می یابد. به نظر می رسد كه در مقادیر بالا پرتو شدت نقص های كروموزومی و فیزیولوژیكی بیشتر شده باشد. از جمله تغییرات مورفولوژیكی در گندم باریك شدن برگها و كوتاه شدن میانگره ها رامی توان ذكر كرد كه در مقادیر 150 و 300 گری پرتو گاما در نسلهای M و M1مشاهده می شود. این تغییرات در گیاهان حاصل از بذرهای مرطوب لوبیا به صورت تقسیم لپه به سه یا چهار قسمت با اندازه نامساوی، تغییر شكل برگی، رشد نامتعادل پهنك و كلروز برگی در مقادیر 250 تا 300 گری در گیاهان حاصل از بذرهای خشك در مقادیر 50 گری پرتو گاما نمایان است. مطالعه پارامترهای رشد در گیاهان نسل M گندم و لوبیا نشان می دهد كه مقادیر 100 و 150 گری پرتو گاما موجب افزایش عملكرد گیاه می گردد. مطالعه پارامترهای رشد در گیاهان M1 و مقایسه آن با نسل M نشان داد كه از نظر درصد رشد، سطح برگ، تعداد برگ تفاوتی بین نسلها وجود ندارد. در حالیكه ارتفاع گیاهان حاصل از بذرهای مرطوب در نسل M در مقادیر بالاتر از 150 گری و در نسل M1 در مقادیر بالاتر از 200 گری كاهش معنی داری راو نسبت به شاهد نشان می دهد. همچنین وزن تر اندام هوایی در گیاهان حاصل از بذرهای مرطوب در نسل M در مقادیر 200 گری و در نسل M1در مقادیر 100 و 200 گری افزایش معنی داری در مقایسه با شاهد نشان می دهد. وزن خشك اندام هوایی در گیاهان نسل M1 در مقایسه با نسل M كاهش داشت ولی در مقدار 300 گری پرتو گاما استثنائاً افزایش چشمگیری رانشان داد . به نظر می رسد كه وقوع موتاسیون چنین تغییری راموجب شده است. البته اثبات صحت و یا سقم فرضیه فوق نیاز به مطالعات بیشتر در نسلهای بعدی دارد، مقایسه نتایج حاصل از گیاهان نسل M و M1 لوبیا نشان می دهد كه در دو نسل درصد رشد، سطح برگ، ارتفاع گیاه و وزن خشك از یك روند مشابهی تبعیت می كند. در گیاهان نسل M وزن تر اندام هوایی در مقادیر بالاتر از 150 گری كاهش معنی داری در مقایسه با شاهد دارد در حالیكه در مقادیر 50 تا 150 گری تعداد برگ نسبت به شاهد افزایش معنی داری رادارد. در حالیكه در نسل M1 وزن تر اندام هوایی در مقادیر بالاتر از 100 گری كاهش معنی داری نسبت به شاهد داشته در حالیكه تعداد برگ در مقدار مذكور افزایش معنی داری رادر مقایسه با شاهد نشان می دهد.

برداشت توت فرنگي با استفاده از فناوري بدون خاک در قشم آغاز شد.

به گزارش واحد مرکزي خبر از بندر عباس، هيدروپونيک يا کشت بدون خاک، فناوري کشت گياهان در محلول‌هايي است که همه موادغذايي مورد نياز گياه براي رشد بهتربا استفاده ازمحيط نگهدارنده تامين مي‌شود.

استفاده بسيار اندک ازکودهاي قابل حل درآب از مزاياي ديگر اين روش است.

حاتمي فرمدير اجراي طرح کشت بدون خاک درقشم گفت: اين روش با هدف توليد نيمه صنعتي و صنعتي محصولات کشاورزي از سال 1364 در قشم آغاز شده است.

با استفاده از اين روش کشت گياهان در تمام فصل‌هاي سال امکان پذير است.

عامل بیماری قارچP.oryzae) Pyricularia grisea ) با فرم جنسی Magnaporthe grisea از گروه آسکومیست است. سال 637 درچین آنرا تب برنج Rice fever می نامیدند. در ژاپن از حدود سال 1700 بیماری را می شناختند. در قرن نوزده عامل بیماری شناسایی و نامگذاری شد. فرم غیرجنسی قارچ خیلی مهم است. فرم جنسی قارچ توسط ژاپنی ها در شرایط آزمایشگاه تشکیل و شناسایی شده است. قارچ تولید کنیدیوفورهایی میکند که مرتب رشد کرده و دوباره کنیدیوم میدهد. کنیدیوم سه سلولی است و به رنگ سبز زیتونی می باشد. زیرا کنیدیوم یک زائده کوچک دارد. معمولاً سلولهای پایینی و بالایی کنیدیوم جوانه می زنند. شکل جنسی قارچ تولید پریتسیوم می کند. آسکوسپورها هم معمولاً 3 یا 4 سلولی هستند. قارچ هتروتالیک است. در طبیعت، فرم جنسی احتمالاً خیلی کم تشکیل میشود و مهم نیست.

در ایران این قارچ را قبلاً از شمال گزارش دادند و امروزه از شمال، اصفهان، غرب کشور، آذربایجان، خوزستان و فارس گزارش می شود.

قارچ بذرزاد است. علائم در تقریباً همه جای گیاه غیر از ریشه دیده میشود. در طوقه، غلاف گره ها، دم خوشه و دانه و برگ لکه های خاکستری به وجود می آید که حاشیه کشیده شده دارند و وسط لکه خاکستری است و اطراف لکه قهوه ای. در مناطق مرطوب روی برگ و خوشه و بخشهای درون آن خیلی مهم است. در مناطق خشک مثل فارس بیماری روی گره یا طوقه است و باعث مرگ گیاه میشود. عمده خسارت و اپیدمی بیماری روی برگ است. پرخسارت ترین مرحله زمانی است که قارچ به دم خوشه حمله میکند. اگر دانه نبسته و قارچ به گلوم بزند باعث میشود دانه نبندد. مهمترین میزبان این قارچ برنج است.

سیکل زندگی به صورت کنیدیوم و میسلیوم است. گاهی کلامیدوسپور هم ذکر شده که در بقایا تشکیل میشود. بقاء قارچ در بقایای آلوده بخصوص قسمتهای گره ساقه است که پوسیده نمی شود و به صورت میسلیوم یا کنیدیوم روی بذر بقا دارد. میسلیوم در شرایط خشک تا یک سال در کلش باقی مانده و روی گره 4-2 سال باقی مانده است.

پس تسریع کردن پوسیدگی بقایا باعث ضعیف کردن قارچ میشود. اسپور روی کلشها تولید شده و توسط آب و باد وارد مزرعه میشود. اگر رطوبت زیاد باشد روی برگ آلودگی ایجاد میکند و مقدار زیادی اسپور تولید کرده و با باد پخش شده و بیماری اپیدمی میشود. بنابراین برای کنترل بیماری بقایا و بذر آلوده را باید در نظر داشت. تولید کنیدیوم در شرایط رطوبت بالای 90% صورت می گیرد. حتی برای جداشدن کنیدی رطوبت نیاز است. پخش اسپور معمولاً از نیمه شب که رطوبت زیاد است شروع و تا نزدیکی صبح ادامه می یابد در شرایط خشک فارس هم اگر شب رطوبت بالا رود ممکن است آلودگی برگ داشته باشیم. اسپور تا دو کیلومتر هم در هوا با باد بالا میرود. در فارس اگر برنج را به سیستم بارانی بکارند مسئله خواهیم داشت.

هر چه رطوبت خاک بیشتر باشد بلاست کمتر است و اگر رطوبت خاک کم شود به بلاست حساس خواهد شد. درجه حرارت پایین آب نیز حساسیت گیاه را افزایش می دهد. این در موردی است که از آب سد استفاده میشود. کنیدیومها در دمای 28-24 درجه سانتیگراد حداکثر آلودگی را ایجاد میکنند. بعد از 5-4 روز لکه های روی برگ تولید کنیدیوم میکنند.

عوامل مهم در آلودگی:

1- رطوبت خاک. 2- ارقام مقاوم. 3- زیادی ازت موجب افزایش آلودگی میشود. همین طور فسفر هم آلودگی را افزایش می دهد. 4- درجه حرارت بهینه دما 28-24 درجه سانتیگراد است. 5- رطوبت هوا.6- قارچ دارای نژادهای زیادی است.

کنترل بیماری:

1- جلوگیری از انتقال مواد گیاهی آلوده (بذر و کلش).

2- کود ازته و کود فسفره زیاد داده نشود. کود را در چند مرحله به برنج بدهند. 3- نشاکاری را زود انجام دهند. (خزانه کاری را زودتر انجام دهند).

4- آب سرد ندهند (در حوضچه آب را گرم کنند).

5- مقدار سیلیس خاک را با دادن سیلیکات کلسیم و کمپوست افزایش دهند.

6- استفاده از بذر سالم (از ضدعفونی بذر مهمتر است).

7- بقایای گیاهی را تا آنجا که ممکن است از بین ببرند.

8- ارقام مقاوم،راه اساسی و اقتصادی است ولی همیشه ممکن نیست. برای این کار باید نژادهای موجود منطقه را شناسایی کرد.

9- مطالعات هواشناسی برای پیش بینی اپیدمی مهم است. در صورت لازم سمپاشی توصیه میشود. تری سیکلازول به میزان 2.25 گرم در صد متر مربع به خاک داده میشود. Pyroquilon برای ضد عفونی بذر و سمپاشی شاخ و برگ مهم است.

10- تری سیکلازول(بیم) wp75% نیم کیلو گرم در هکتار

11- ادیفنفوس(هینوزان) EC50% یک لیتر در هکتار

زمان مبارزه شیمیایی: پس از ظهور 40- 30درصد خوشه ها و با توجه به پیش آگاهی و شرایط جوی

صادرات پسته ايران از زمان هخامنشيان آغاز شد:
پسته، ميوه خنداني كه در جهان دوستداران فراوان دارد، از كشور ايران برخاسته است و قدمت رويش آن در اين سرزمين به سه تا چهار هزار سال پيش مي رسد.
تهران _16 دي 1383- ميراث خبر:
گروه فرهنگ، كيان مهر احمدي_ با اينكه امروزه پسته يكي از اقلام مهم صادرات غير نفتي ايران است اما سابقه صادرات آن از ايران به ساير نقاط جهان به دوهزار و پانصد سال پيش مي‌رسد. براي نخستين بار در دوران باستان، هخامنشيان اين ميوه بومي ايراني را در قلمرو خود پرورش ‌دانند و بعدها آن را به كشورهاي همجوار نيز صادر كردند.
پسته، ميوه خنداني كه در جهان دوستداران فراوان دارد، از كشور ايران برخاسته است و قدمت رويش آن در اين سرزمين به سه تا چهار هزار سال پيش مي رسد.
در دايره المعارف بريتانيكا و برهان قاطع نيز، ايران به عنوان خاستگاه بومي پسته معرفي شده است.
تا جايي كه منابع و مستندات تاريخي روايت مي كنند، اين محصول، بومي نواحي سغد و خراسان است كه تا زمان هخامنشيان ساير ملل از آن اطلاعي نداشته‌اند. پروفسور گيرشمن در كتاب «ايران از آغاز تا اسلام» به اين نكته اشاره مي كند كه اولين درختان پسته، نخستين بار در عصر هخامنشيان از ايران به حلب برده شده اند.
«محمد حسن ابريشمي» مولف كتاب «پسته ايراني» كه جايزه كتاب سال 1373 را از آن خود كرده است درباره مبداء رويش پسته مي گويد:« سرزميني كه بعدها پارت‌ و سپس خراسان نام گرفت، رويشگاه اصلي و اوليه درختان پسته است. حد غربي دامنه رويش اين درختان تا نواحي نيشابور و حد شرقي آن تا نواحي بلخ و در دو سوي جيحون بوده است. مستندات نشان مي‌دهد كه درختان پسته در عصر هخامنشيان خود رو بوده و اهلي نشده بودند و به جز محدوه فوق الذكر، درخت پسته در هيچ جا وجود نداشته است. بنابراين از دوران باستان، پسته صادراتي ايران منحصرا از قلمرو فوق صادر مي‌شده است.»
او مستند تاريخي اظهارات گيرشمن درباره انتقال پسته به حلب يا نواحي ساحلي مديترانه را نمي‌داند، با اين حال مي‌گويد:«اگر هم هخامنشيان، پسته را به آن نواحي برده اند، اين پسته محصول سرزمين پارت بوده كه در قلمرو آنها قرار داشته و به عنوان يك خوراكي مطبوع و نيروبخش مصرف مي‌شده است.»
در ايران عصر ساساني، پسته در زمره كالاهاي مهمي قرار گرفت كه به چين صادر مي شد. در اين دوره از تاريخ، پسته به عنوان خوراكي‌اي مطبوع و به شكل بريان يا بوداده به كار مي‌رفت. همچنين در شيريني هايي از بادام، پسته و گردو استفاده مي شد. شيريني‌هايي كه بعدا در زبان عربي لوزينه و جوزينه ناميده شدند. متني از دوره ساساني به زبان پهلوي به جاي مانده كه در آن به پسته گرگاني كه در آن روزگار شهرتي داشته اشاره شده است.
در «بندهش» كه متني به زبان پهلوي ساساني است فهرستي طولاني از انواع ميوه‌ها ارائه شده كه بر حسب موضوعات خاصي طبقه بندي شده اند. مثلا ميوه‌ها را بر حسب اينكه كدام قسمت آن خوراكي باشد تفكيك كرده كه پسته با انواعي از ميوه ها از اين قرار طبقه بندي شده است:«.....ديگر گونه آن است كه درون را شايد خوردن و برون را نشايد خوردن مانند گردو و بادام، انار و نارگيل و فندق و شاه بلوط و درخت گرگاني كه پسته نيز خوانند.»
ابريشمي معتقد است كه پرورش درختان پسته در نواحي غربي خراسان انجام مي شده است. به نظر او انتقال درختان پسته به ساير نواحي پسته خيز ايران و ساير مناطق جهان بعد از ظهور اسلام و فتح ايران به دست مسلمانان صورت گرفته است كه در اين ميان شهر «قم »قديمي‌ترين منطقه‌اي است كه درختان پسته به آن جا وارد شده و سابقه كاشت پسته در آن به نيمه قرن اول هجري قمري مي‌رسد.
نام پسته
به گفته «برتولد لوفر» ايران شناس آمريكايي كه كتابي درباره ايران در سال 1926 منتشر كرده است پسته از ادوار باستان در زندگي ايرانيان حائز اهميت فراواني بوده و لفظ پسته در زبان‌هاي يوناني، لاتين و ساير زبان‌هاي اروپايي از نام پسته ايراني گرفته شده است. نام اين درخت در پارسي قديم پيستاكا و در پارسي ميانه يا پهلوي، پيستاك بوده است كه در فارسي متاخر پسته تلفظ شده است.

ايرانيان پسته خوار
در متون كهن از ايرانيان به عنوان قومي پسته خوار ياد شده است و اين صفت معمولا براي ستودن نيرومندي و شجاعت آنها به كار مي‌رفته است.«فرديناند يوستي» شرق شناس آلماني مي‌گويد:مخصوصا پسته در ايران از ديرباز معمول بوده و گفته‌اند ازدهاك (ضحاك)، ايراني‌ها را پسته خوار ناميده است.» برتولد لوفر آلماني نيز درباره اين صفت گفته است:« جوانان ايراني، چگونگي تحمل گرما و سرما و باران، گذشتن از سيلابها و خشك نگهداشتن لباس و سلاح، چرانيدن حيوانات، بيدارماندن در شبها و نگهباني دادن در فضاي باز، سدجوع كردن با ميوه‌هاي وحشي مانند پسته، بلوط و گلابي را فرا مي‌گيرند. او مي افزايد:« ايرانيان براي اقوام سرزمينهاي باستاني پسته خوار به نظر مي‌آمدند. چون هنگامي كه ازدهاك به شكسن مردمان خود از لشكريان كوروش نظر افكند، فريادزد: واي كه اين ايرانيان پسته خوار چقدر شجاعند.»

گونه هاي پسته
امروزه گونه‌هاي متنوعي از پسته در جهان كشت مي‌شود. از گونه هاي جنس Pistacia تنها P.vera (پسته اهلي) P.khinjuk (چاتلانقوش، كسور، گلخونك يا خنجك) و P.mutic (بنه) در ايران توليد مي‌شود. چاتلانقوش و بنه پايه هاي مناسبي براي پيوند درختان پسته اهلي به شمار مي ‍روند.
P.vera در بين گونه هاي فوق تنها درختي است كه به صورت اهلي درآمده و نوع وحشي آن نيز در جنگل‍هاي سرخس واقع در منطقه مرزي شمال شرقي كشور يافت مي ‍شود.

خواص پسته
پسته گرم و خشك است و بـــراي افـــراد گرم مـــزاج مضر است. به عنوان متعادل كننده آن از سكنجبين نام برده شده است. علاوه بر آن بسيار مقوي و داراي ويتامين هاي ب يك، ب دو، ويتامين pp ، ويتامين E است.
پسته املاح معدني هم دارد و در تقويت قواي جسمي وجنسي و سلولهاي مغزي موثر است، به اضافه اينكه در پسته مقدار قابل توجهي آهن وجود دارد و با داشتن مواد ديگري چون پتاسيم ، منيزيوم تامين كننده احتياجات بدن و خون است.

صادرات
پسته به عنوان يك محصول استراتژيك جايگاه خاصي ميان توليدات ايراني دارا است و پس از فرش يكي از مهم‌ترين اقلام صادرات غيرنفتي كشور است. درشرايط كنوني حدود 55 درصد از توليد و بيش از 60 درصد از صادرات جهاني پسته در اختيار كشور ما بوده و درآمد ارزي حاصل از صادرات پسته به بيش از 400 ميليون دلار در سال بالغ مي‌شود.

آلودگی پسته
بحث آلودگی پسته ايران از سال ها پيش مطرح بوده اما چند سال قبل، زمانی که اتحاديه اروپا در شهريور ماه سال ۱۳۷۶(سپتامبر ۱۹۹۷) فروش پسته ايران را ممنوع کرد، نگرانی در مورد تاثير اين آلودگی بر صادرات پسته به اوج خود رسيد.
دليل اتحاديه اروپا برای ممنوعيت واردات پسته ايران آلودگی آن به نوعی قارچ به نام افلاتوکسين اعلام شد که گفته می شود سرطان زاست.
اين ممنوعيت چهار ماه بعد و پس از آن برداشته شد که هياتی اروپايی با سفر به ايران گزارشی از وضعيت بهداشتی پسته ارايه کرد.
گزارش اين هيات اگر چه با توصيه هايی برای افزايش کيفيت بهداشتی پسته در مراحل کاشت، داشت و برداشت همراه بود اما سبب شد تا اتحاديه اروپا با تعيين مبادی ورودی معينی، اجازه واردات پسته ايران به اروپا را صادر کند.
 
بازارهای جديد
کنترل هايی که اتحاديه اروپا از شش سال پيش برای اطمينان از سلامت و بهداشتی بودن، بر سر راه پسته ايران قرار داده صادرات به اين اتحاديه را به شدت کاهش داده است.
با آنکه بخش عمده پسته ايران به اروپا صادر می شود اما ايران در سال های اخير سعی کرده تا بازارهای جديدی را در کشورهای حاشيه خليج فارس وشرق آسيا برای پسته بيابد.
به گفته مدير کل پسته وزارت جهاد و کشاورزی، علی رغم تبليغات منفی، پسته ايران با مرغوبيت بسيار بالا به ۷۶ کشور دنيا صادر می شود.
ايران بزرگترين توليد کننده پسته جهان است اما آمريکا به عنوان رقيب اصلی پسته ايران سال به سال بر توليد خود می افزايد. مقامات ايراني معتقدند آمريکا با به راه انداختن بحث آلودگی پسته ايران سعی می کند تا بازار اروپا را به دست آورد.
منبع: كشاورز تنها

این بیماری به قسمتهای هوایی گیاه بخصوص برگ حمله میکند برگ پاره پاره (رشته رشته) شده و آویزان می شود، همچنین بجای گل آذین هاگینه دراز وشلاق مانندی بوجود می آید. تلیوسپور Ustilago scitaminea جوانه زده و بازیدیوسپور تولید می کند. بازیدیوسپورروی گیاه می افتد و جوانه نیشکر (در غلاف) (جوانه جانبی) را آلوده میکند. سال بعد که قلمه کاشته میشود گیاهچه آلوده تولید میکند و سیاهک در اواخر فروردین دیده میشود. جایی که هوا خشک است اسپورها سریع پخش میشوند و در جاهای مرطوب اسپورها به هم می چسبند و کمتر(دیرتر) پخش میشوند. بازیدیواسپورها با تشکیل پل لقاح تولید ریسه دیکاریون میکنند. در ایران سه رقم تجارتی نیشکر به نامهای 310- Nco ، 48-Cp و7- Cps کاشته میشود. 310- Nco خیلی به این بیماری حساس است ولی دو رقم دیگر مقاوم هستند. البته این رقم مناسب ترین رقم است. چون نیشکر را باید به محض برداشت به کارخانه برد و پروسه کرد، ارقام زودرس را زودتر و ارقام دیررس را دیرتر برداشت میکنند. بنابراین با توجه به کمبود کارخانه رقم دیررس لازم داریم که 310- Nco دیررس است، پر محصول است و به گرمای حدود 50 درجه سانتیگراد و نیز به سرما مقاوم است.به بیماریهای مهم و بعضی آفات مثل سزامیا (کرم ساقه خوار) نیز مقاوم است. فعلاً این رقم را حذف کرده اند ولی مزارع مخلوط شده (ارقام گوناگون) و این باعث شده مزارع آلوده و سالم و را مخلوط در هم ببینیم.

این سیاهک بسیار گرمادوست است. تلیوسپورها در دمای 25 درجه سانتیگراد به خوبی جوانه نمی زنند. بهترین دما برای جوانه زنی یک تلیوسپور 35 درجه سانتیگراد است. در تلیوسپورزیاد دوام ندارد بخصوص وقتی خاک مرطوب باشد. بقای قارچ در قلمه هاست. بنابراین اگر قلمه سالم داشته باشیم ،سیاهک را نخواهیم داشت. ورود قلمه بسیار مشکل است چون گران است و ورود دو قلمه خوب حدود15-10 دلار است بنابراین رقم را نمیتوان تغییر داد. اصلاح نژاد هم در ایران صورت نمی گیرد.

سیستمهای سالم سازی قلمه :

1-استفاده از آب گرم. حرارت حدود 52 درجه سانتیگراد برای مدت کوتاه(حدود 10تا20 دقیقه) و دمای 50 درجه سانتیگراد برای مدت طولانی(حدود2ساعت). متأسفانه دمای50درجه سانتیگراد موزاییک را از بین نمی برد. این روش با امکانات کشور ما ممکن نیست.

2- استفاده از قارچ کش ها (تیلت): متأسفانه قارچ کشها فقط برای سال اول خیلی موثرهستند. سال دوم بیماری ظاهر میشود و سال سوم کاملاً زیاد میشود. مشخص نیست که سیاهک از کجا می آید و گیاه از طریق ریشه آلوده میشود و یا نه بلکه قارچ کش Fungistatic است و از بین می رود و بنا براین قارچ ظاهرمی گردد. گیاه سال اول را Plant و سالهای بعد به تر تیبRatoon I، II Ratoon، ........وRatoon IV می نامند. درخوزستان تا Ratoon IV پیش میروند. در جاهای سیاهک دار بخا طر سیاهک و در جاهای دیگر بخاطر متراکم شدن خاک. روش دیگر مبارزه کندن بوته های سیاهک زده است . این راهی است که رقم را خالص می کند.

کنترل:

1. ضد عفونی قلمه با پروپیکنازول EC25% دو در هزار

2. ارقام مقاوم

3. عدم استفاده از راتون بالا

4. سوزاندن قلمه های آلوده

مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خوزستان با همكاري موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر موفق شدند جديدترين رقم جو معروف به جو نيمروز يا تروپي را معرفي كنند.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) ـ منطقه خوزستان ـ دكتر عزيز ارشم، رئيس مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خوزستان با اعلام اين خبر گفت: اين رقم براي اولين بار در سال زراعي ‌٧٢ ـ ‌٧١ مورد آزمايشات مقدماتي مقايسه عملكرد قرار گرفت و طي سالهاي ‌٧٦ ـ ‌٧٣ در آزمايشات مقايسه ارقام، برتري خود را نسبت به رقم جو جنوب نشان داد.

غلامعباس لطفعلي آينه، مسئول بخش تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر با بيان اين كه جو نيمروز مناسب كاشت در تمامي نقاط استان است، اظهارداشت: اين رقم، بهاره و مناسب كشت در شرايط آب و هوايي استان خوزستان است. پتانسيل‌ عملكرد اين رقم در شرايط تحقيقات ‌٥ تا ‌٥/٥ تن در هر هكتار است كه نسبت به جو جنوب ‌٨ تا ‌١٢ درصد برتري دارد.

ايرج لك‌زاده، مجري طرح نيز افزود: نتايج تحقيقات در طي چند سال اخير نشان داده است كه اين رقم تحمل خوبي نسبت به شرايط شوري خاك دارد و براساس نتايج بدست آمده از آزمايشات تحقيقي، ترويجي مي‌توان كشت اين رقم را در ديمزارهاي استان خوزستان توصيه كرد. بهترين تاريخ كشت براي اين رقم، بيستم آبان تا سي‌ام آذرماه مي‌باشد.

وي خاطرنشان كرد: رقم جو نيمروز از ارقام مقاوم به خوابيدگي ساقه در سطح مزرعه و كود پذير است. ميزان مصرف بذر براي كشت مكانيزه كامل آبي ‌١٠٠ تا ‌١٢٠ كيلوگرم در هر هكتار مي‌باشد.

ييس موسسه تحقيقات شيلات ايران با تاكيد بر اينكه خيار دريايي مي‌تواند به عنوان فيلتر در مزارع پرورش ميگو عمل كند، ادامه داد: با توجه به اينكه خيارهاي دريايي از كف مزارع پرورش ميگو تغذيه كرده و گل و لاي كف اين مزارع را تصفيه مي‌كنند در نتيجه در افزايش رشد ميگوها بسيار موثر هستند.

دكتر عباسعي مطلبي در گفت‌وگو با (ايسنا)، دستيابي محققان ايراني به بيوتكنيك تكثير خيار دريايي را در سال 87 يادآور شد و افزود: تاكنون سه ميليون قطعه لارو كرمي شكل از اين گونه در خارج از محيط دريا تكثير يافته است و البته با همكاري و برنامه‌ريزي‌هاي صورت گرفته با سازمان شيلات ايران سعي داريم علاوه بر بازسازي ذخاير اين گونه‌ در آب‌هاي عمان، پرورش اين گونه را توسط مردم در مزارع كشت ميگو توسعه دهيم. وي ضمن تاكيد بر اينكه خيار دريايي يكي از گونه‌هاي اقتصادي در حوزه‌ي آب‌هاي درياي عمان و خليج فارس است، ادامه داد: اين گونه از شرايط تكثير ويژه‌اي برخوردار است، به‌طوري كه وقتي آن را به دو نيم مي‌كنيم دوباره به دو موجود كامل تبديل مي‌شود.
مطلبي با بيان اينكه اين گونه از لحاظ اقتصادي كاربرد وسيعي دارد، خاصيت دارويي و ارزش غذايي آن را يادآور شد و گفت: در بسياري از كشورهاي آسياي جنوب شرقي از اين گونه به دليل پروتئين و ارزش غذايي بالا حتي براي مصارف انساني و خوراكي نيز استفاده مي‌شود. مطلبي گفت: باوجود اينكه محيط دريايي منبع عظيمي از اين موجودات را در اختيار ما گذاشته است، متأسفانه به دليل عدم آگاهي از فوائد تغذيه‌اي، دارويي و حتي سودآوري ارزي در رابطه با صادرات آنها استفاده چنداني از اين جانوران باارزش در ايران نمي‌شود.
رييس موسسه تحقيقات شيلات ايران خاطرنشان كرد: در حال حاضر براي فراوري خيار دريايي قراردادي با بخش خصوصي كشور هند داريم و آنها به دنبال ايجاد كارگاه‌هاي فرآوري خيار دريايي در چابهار و صادرات اين فرآورده‌ها به كشورهاي مصرف‌كننده هستند.
به گزارش خبرنگار ايسنا، خيار دريايي از نظر ساختاري و فيزيولوژيكي جزو عجيب‌ترين اعضاي رده خارپوستان است. رده خيار دريايي خارپوستاني است كه بطور مستقل حركت مي‌كند و اين جانوران از اجزاي مهم زنجيره غذايي در اكوسيستم‌هاي معتدل و آبسنگ‌هاي مرجاني هستند.
خيارهاي دريايي مسوول بهم زدن و مخلوط كردن رسوبات بوده، ضمن تسريع باز چرخه مواد پوده‌اي، باعث نفوذ اكسيژن در رسوبات مي‌شوند. تخم، لارو و نوزاد آنها نيز منبع غذايي مهمي براي ساير جانوران دريازي است و آنها بطور عمده بين آبسنگ‌هاي مرجاني زندگي كرده اما در بسترهاي شني و گلي هم يافت مي‌شوند.
 
گفتني است عمق زندگي خياران دريايي نيز متفاوت است. اكثر گونه‌ها در منطقه بين جزر و مدي زندگي مي‌كنند، اما تعداد كمي نيز در اعماق اقيانوس‌ها بسر مي‌برند و طول آنها از چند ميليمتر تا بيش از دو متر متغير بوده و رنگ‌هاي متنوعي دارند. براساس اين گزارش در حال حاضر 1400 گونه خيار دريايي در آب‌هاي سراسر جهان شناسايي و گزارش شده است، در درياهاي اطراف هند نزديك به 200 گونه شناسايي شده كه 75درصد آنها در آب‌هاي كم عمق زندگي مي كنند و نزديك به 50 گونه در نواحي بين جزر و مدي قابل جمع‌آوري هستند.
ياران دريايي را در آسيا ترپانگ و در فرانسه بچ ديمرگويند. تاريخچه مصرف آن توسط چيني‌ها بويژه ساكنان نواحي ساحلي به سال‌هاي 1644-1368 قبل از ميلاد برمي‌گردد. از آنزمان چيني‌ها خيار دريايي را بعنوان غذا و دارو مصرف مي‌كنند. همچنين از برخي گونه‌ها براي تغذيه اردك‌ها استفاده مي‌شود.
لازم به ذكر است كه رده خياران دريايي به 5 راسته خياران دريايي شاخك درختي‌ها، شاخك سپران، درختي پا پهلو، بشكه‌اي و بدون پا تقسيم مي‌شوند.
براساس اين گزارش در ميان گونه‌هاي خياران دريايي انواع سمي هم وجود دارد كه بررسي آزمايشگاهي بر روي سموم بدست آمده از دستگاه ايمني خياران دريايي نشان داده است كه اين مواد خواص ضد ويروسي، ضد تومور، ضد سرطان و ضد بارداري داشته و در صنعت داروسازي كاربرد گسترده‌اي دارند.